Πρόγραμμα Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας
Το Πρόγραμμα της ΕΑΧΑ ΑΕ είναι ένα κοινό πρόγραμμα των Υπουργείων ΠΕΧΩΔΕ και Πολιτισμού που περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό παρεμβάσεων σε έξι περιοχές του Ιστορικού Κέντρου της Αθήνας:
- Κεραμεικός - Πειραιώς - Ιερά Οδός - Γκάζι - Θησείο
- Αρχαία Αγορά - Ρωμαϊκή Αγορά & Βιβλιοθήκη Αδριανού - Πλάκα
- Ακρόπολη - ¶ξονας Διονυσίου Αρεοπαγίτου-Αποστόλου Παύλου - Φιλοπάππου - Μακρυγιάννη
- Ακαδημία Πλάτωνος - Μεταξουργείο - Ψυρρή
- Εμπορικό Τρίγωνο (Σταδίου - Μητροπόλεως - Ερμού - Αθηνάς) - Μοναστηράκι
- Ολυμπιείο - Ζάππειο - Στάδιο - Αρδηττός
Στο σχέδιο δράσης που εκπονήθηκε με την έναρξη της λειτουργίας της εταιρείας «Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας ΑΕ», περιλαμβάνονται:
α) Έργα που έχουν σαφή προσανατολισμό την ανάδειξη των μνημείων και των αρχαιολογικών χώρων του Ιστορικού Κέντρου της Αθήνας και τη σύνδεσή τους.
β) Παρεμβάσεις με στόχο την ανάπλαση του Ιστορικού Κέντρου της πόλης. Οι παρεμβάσεις αυτές αποκαλύπτουν το ιστορικό πρόσωπο της Αθήνας, και αποδεικνύουν ότι η Αθήνα είναι μια σύγχρονη, ζωντανή πόλη, που εξελίσσεται και ενσωματώνει την ιστορικότητά της στη σημερινή της εικόνα.
Η δραστηριότητα της εταιρείας ξεκίνησε το 1998 και μέσα σε διάστημα επτά χρόνων είχε ήδη ολοκληρωθεί σημαντικός αριθμός παρεμβάσεων μεγάλης και μικρής κλίμακας. Οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της Αθήνας άρχισαν σιγά σιγά να ανακαλύπτουν και να χαίρονται το "ανοικτό και εκτεταμένο Μουσείο", που περιλαμβάνει τη μεγάλη έκταση των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων της πρωτεύουσας και τις παραδοσιακές ενότητες του ιστορικού κέντρου. Οι νέοι πεζόδρομοι, οι αναπλάσεις δρόμων και πλατειών, οι καθαρές όψεις των κτηρίων κέρδισαν, σύμφωνα με τα σχόλια του εγχώριου αλλά και του διεθνούς τύπου, τις καλύτερες εντυπώσεις από το πλήθος των Αθηναίων αλλά και των ξένων επισκεπτών που βρέθηκαν στην Αθήνα την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων το καλοκαίρι του 2004, και εξακολουθούν να συγκεντρώνουν μέχρι σήμερα θετικά σχόλια. Αρκετές πόλεις στην Ελλάδα που θέλουν να εφαρμόσουν αντίστοιχες πολιτικές ανάδειξης της ιστορικής τους φυσιογνωμίας, έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για μεταφορά τεχνογνωσίας.
Η ΕΑΧΑ ΑΕ έχει μέχρι σήμερα ολοκληρώσει τα έργα για τη δημιουργία του Μεγάλου Περιπάτου (πεζοδρόμηση των οδών Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Αποστόλου Παύλου, Αδριανού και Ερμού) και έχει πραγματοποιήσει αρκετά έργα για την ανάδειξη των έξι σημαντικότερων Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας (Ολυμπιείο, Βόρεια και Νότια Κλιτύς της Ακρόπολης, Φιλοπάππου, Αρχαία Αγορά, Ρωμαϊκή Αγορά και Βιβλιοθήκη Αδριανού, Κεραμεικός). Οι παρεμβάσεις αυτές διευκολύνουν την πρόσβαση στα σπουδαιότερα μνημεία της Αθήνας κατά μήκος του Μεγάλου Περιπάτου (Ακρόπολη, Στύλοι Ολυμπίου Διός, Θέατρο Διονύσου, Ωδείο Ηρώδου Αττικού, Πνύκα, ¶ρειος Πάγος, Στοά του Αττάλου, Ηφαιστείο, Κεραμεικός κ.α.). Το γεγονός της εύκολης προσέγγισης των μνημείων αυτών μέσω του Μεγάλου Περιπάτου και η δυνατότητα θέασής τους έξω από τους αρχαιολογικούς χώρους έκαναν τα μνημεία πολύ πιο προσιτά στο ευρύ κοινό. Δημιουργήθηκαν νέες πλατείες και νέοι ελεύθεροι δημόσιοι χώροι στο σκεπτικό ενός «Ανοικτού Μουσείου», ίσως του πιο σημαντικού παγκοσμίως. Οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της Αθήνας μπορούν να εντάξουν στην καθημερινή τους ζωή έναν περίπατο μέσα στην ιστορία. Παράλληλα οι αρμόδιες Εφορείες του ΥΠΠΟ, στα πλαίσια του Προγράμματος Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας, έχουν ολοκληρώσει σημαντικές εργασίες ανάδειξης των μνημείων εντός των αρχαιολογικών χώρων με τρόπο ώστε να γίνεται αντιληπτή στον επισκέπτη η αρχική μορφή και λειτουργία των μνημείων, καθώς και η αρχαία τοπογραφία.
Στα πλαίσια του στόχου για την ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας, της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας και του ιστορικού προσώπου της Αθήνας εντάχθηκε και η ανάπλαση όψεων κτηρίων (κατά το δυνατόν συνόλων) στο Ιστορικό κέντρο με προτεραιότητα στα μέτωπα των κτηρίων κατά μήκος ιστορικών αξόνων στην περιφέρεια των αρχαιολογικών χώρων (Αδριανού), στο Εμπορικό Τρίγωνο (Σταδίου, Αθηνάς), αλλά και στα μέτωπα κεντρικών πλατειών της Αθήνας (Πλατεία Ομονοίας). Ο κτηριακός πλούτος του Ιστορικού Κέντρου της Αθήνας αναδείχθηκε με τα έργα της ανάπλασης των όψεων των κτηρίων και της καθαίρεσης των παράνομων υπαίθριων διαφημίσεων.
Στην επιτυχία του όλου εγχειρήματος ιδιαίτερα συνετέλεσε το γεγονός ότι άλλοι δύο φορείς ενεργοποιήθηκαν στην ίδια κατεύθυνση. Ο Δήμος Αθηναίων εφάρμοσε αντίστοιχο πρόγραμμα σε όλη την περιοχή αρμοδιότητάς του και το ΥΠΕΧΩΔΕ εφάρμοσε σχετικό πρόγραμμα για τα κτήρια κατά μήκος των «ολυμπιακών αξόνων». Πολλοί ήταν και οι ιδιώτες που, βλέποντας την εντυπωσιακή αλλαγή στην εικόνα του κέντρου της Αθήνας χάρη στη δράση των τριών φορέων, έσπευσαν να εξωραΐσουν τις όψεις των κτηρίων τους, πραγματοποιώντας επισκευές και απομακρύνοντας τις διαφημιστικές επιγραφές, ώστε να μην αποτελούν παραφωνία στο νέο αναβαθμισμένο περιβάλλον.
Η ανάπλαση του ιστορικού κέντρου περιελάμβανε και αναπλάσεις πλατειών και ελευθέρων χώρων με παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν από το ΥΠΕΧΩΔΕ και την ΕΑΧΑ ΑΕ. Ήδη από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας της η ΕΑΧΑ ΑΕ προκήρυξε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς για την ανάπλαση - διαμόρφωση των πιο σημαντικών για την εικόνα της Αθήνας πλατειών: Συντάγματος, Ομονοίας, Μοναστηρακίου, Κουμουνδούρου. Ήδη οι πλατείες Ομονοίας, Συντάγματος και Κουμουνδούρου δέχονται τους Αθηναίους και τους επισκέπτες με νέο πρόσωπο.
Παράλληλα, με έργα όπως η ανάπλαση κεντρικών και κυρίως εμπορικών οδών (οδοί Αθηνάς, Μητροπόλεως, Κολοκοτρώνη, Περικλέους, Πραξιτέλους κ.ά.) και με πεζοδρομήσεις μικρής κλίμακας (οδός Αιόλου), δόθηκε η δυνατότητα της άνετης πρόσβασης και «βόλτας» στο Ιστορικό Κέντρο και της ανακάλυψης του μνημειακού πλούτου της πόλης.
Η ΕΑΧΑ ΑΕ, συνεχίζοντας σήμερα το Πρόγραμμα της Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας, απαλλοτρίωσε και κατεδάφισε στο τέρμα του Μεγάλου Περιπάτου, στη συμβολή των οδών Ερμού και Πειραιώς, συγκρότημα παλαιών κατοικιών και αποθηκών τη λεγόμενη «Κορεάτικη Αγορά» και δημιούργησε στο ίδιο σημείο μια καινούρια πλατεία, την Πλατεία Κεραμεικού. Αποδίδει με αυτό τον τρόπο στους Αθηναίους αλλά και στους επισκέπτες της πόλης περισσότερα από 10 στρέμματα πρασίνου, αλλάζοντας την εικόνα της περιοχής.
Παράλληλα η ΕΑΧΑ ΑΕ συνεχίζει την προσπάθεια δραστηριοποίησης και σε άλλες περιοχές της αρμοδιότητάς της (π.χ. ευρύτερη περιοχή Ακαδημίας Πλάτωνος) και ολοκληρώνει τα έργα ανάπλασης στο Εμπορικό Τρίγωνο της Αθήνας πραγματοποιώντας ή σχεδιάζοντας παρεμβάσεις σε δρόμους και πλατείες (π.χ. ανάπλαση Πλατείας Μοναστηρακίου). Η αισθητική αναβάθμιση των όψεων των κτηρίων συνεχίζεται καθώς εξακολουθεί η εφαρμογή του Προγράμματος για την καθαίρεση των παράνομων υπαίθριων διαφημίσεων.
Οι παρεμβάσεις που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα της Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας έχουν στόχο την ανάδειξη της ιστορικής φυσιογνωμίας της Αθήνας. Είναι μία συγκροτημένη προσπάθεια να αναδειχθούν τα στοιχεία μνήμης που είναι άμεσα συνδεδεμένα με την ιστορία της πόλης, να γίνουν οικεία στους κατοίκους και τους επισκέπτες της Αθήνας και να ενταχθούν στη δημιουργική διαδικασία της συγκρότησης της νέας πολιτιστικής ταυτότητας της πόλης.